I. Ticaret Modelinde Köklü Değişim: "İthalata Dayalı" Yapıdan "Net İhracat" Dönemine Geçiş
(1) Arz-talep Yapısında Tersine Dönüş, On Yıllık Ticaret Yolculuğunu Yeniden Yazıyor
2025'te Çin'in tavuk sektörü tarihi bir dönüşüm yaşadı ve uzun süredir devam eden ithalata bağımlı yapıdan başarılı bir şekilde net tavuk ihracatçısı konumuna geçti. Bu değişim, Çin'in küresel tavuk piyasasındaki konumunda önemli bir yükselişi işaret ediyor.
Verilere bakıldığında, 2025 yılının Ocak ile Kasım ayları arasında Çin'in tavuk ihracatı 966.700 tona ulaştı ve bir önceki yıla göre %39,75 arttı. Bu büyüme oranı sadece uluslararası pazarda Çin tavuğunun artan popülaritesini yansıtmakla kalmaz, aynı zamanda Çin tavuk endüstrisinin güçlü rekabet gücünü de gösterir. Bu süre zarfında ithalat ise 650.700 tona düştü ve bir önceki yıla göre önemli ölçüde %25,67 azaldı. İhracattaki patlama ile ithalattaki düşüş arasındaki net tezat, ticaret açığının geçmişi ilgilendiren bir durum haline gelmesine neden oldu. Sadece Kasım ayında Çin'in net tavuk ihracatı dikkate değer şekilde 256.300 tona ulaştı. Bu tempo devam ederse, Çin'in tam bir yıl boyunca önemli bir küresel net tavuk ihracatçısı olacağından şüphesizdir.
Bu tarihi dönüşümün arkasında, beyaz tüylü broylerlerin kesim hacmindeki sürekli artış kritik bir rol oynamıştır. Geçtiğimiz beş yıl içinde beyaz tüylü broylerlerin kesim hacmi sürekli olarak artmış ve 2025 yılında 9 milyar adet sınırını aşmıştır. Üretim teknolojisinin sürekli ilerlemesi ve büyük ölçekli yetiştiricilik uygulamalarının yaygınlaşmasıyla birlikte Çin’in tavuk üretimi önemli ölçüde artmış; yalnızca iç pazar talebini karşılamakla kalmamış, aynı zamanda büyük çapta ihracat yapabilme kapasitesi kazanmıştır. Ayrıca diğer ülkelerle kıyaslandığında Çin, üretim maliyetleri açısından açık avantajlara sahiptir; bu da yerel tavuk ürünlerinin uluslararası pazarda daha rekabetçi fiyatlar sunmasını sağlamış ve bu ürünlerin pazarda kolayca yer edinmesini mümkün kılmıştır. 
(2) İthalatın Belirgin Azalması: Geleneksel Olarak Bağımlı Kategorilerde Derin Yapısal Ayarlama
İthalat açısından bakıldığında, Çin’in tavuk pazarı "hem hacim hem de fiyat yönünden düşüş" gösteren belirgin bir eğilim sergilemiştir. Bir zamanlar Çin’in tavuk ithalatında önemli bir yere sahip olan tavuk ayakları ve kanatları gibi kategorilerin ithalat hacimleri artık yıllık bazda %30’tan fazla azalmıştır. Bunlardan tavuk ayakları ithalatı 280.900 ton seviyesinde gerçekleşmiş; toplam ithalatın %43,2’sini oluşturmuş; ancak bu rakam, 2024 yılına kıyasla 129.000 ton azalmıştır. Bu değişimin ardında birden fazla neden yer almaktadır: bir yandan uluslararası tedarik zincirleri çeşitli faktörler nedeniyle dalgalanma yaşamıştır; diğer yandan Çin’in yerel alternatif üretim kapasitesi hızla artmış ve bu kategoriler için piyasa talebini giderek karşılamaya başlamıştır.
Kemikli tavuk parçalarının ithalatı da 53.200 tona gerileyerek yıllık %37,5’lik bir düşüş gösterdi. Bu veri, Çin’in yerel işleyici işletmelerinin ham madde temini açısından artan bağımsız üretim kapasitesini tam olarak yansıtmaktadır. Yerel hayvan yetiştiriciliği sektörünün sürekli gelişmesiyle birlikte, işleyici işletmeler yüksek kaliteli yerel ham maddelere daha kolay erişebilmekte ve dolayısıyla ithal ürünlere olan bağımlılıklarını azaltabilmektedir. İthalata dayalı yapıdan bağımsız tedarik yapısına geçiş, yalnızca Çin tavuk sektörünün istikrarını ve güvenliğini artırmakla kalmamakta, aynı zamanda sektörün ileriye dönük gelişimi için sağlam bir altyapı oluşturmakta da etkili olmaktadır.
II. İhracatta Patlama İçin Kod: Tavuk Göğsü Öncülüğe Geçiyor, Yeni Pazarlar Genişliyor
(1) Tavuk Göğsü "İhracat Ası" Haline Geliyor ve Toplam İhracatın %60’ından fazlasını oluşturuyor
Çin'in parlak tavuk ihracat performansında tavuk göğüs eti, kuşkusuz en parlak yıldızdır. 2025 yılının Ocak–Kasım ayları arasında tavuk göğüs eti ihracatı, toplam ihracatın %62,31’ini oluşturan 602.200 tonluk bir hacimle öncülük etti ve şaşırtıcı bir yıllık artış oranı olan %54,09 ile Çin’in tavuk ihracatındaki büyümenin temel двигleyicisi haline geldi. Sadece Kasım ayında tavuk göğüs eti ihracatı 76.100 tona ulaştı; bu, bir önceki aya göre %16,53'lük bir artıştır ve uluslararası pazarda güçlü rekabet gücüne ve sürekli talep artışına sahip olduğunu açıkça göstermektedir.
Tavuk göğüs eti ihracatındaki hızlı büyüme, öncelikle maliyet-performans avantajı ve piyasa talebiyle uyumlu olması nedeniyle gerçekleşmektedir. Küresel çapta büyük bir tavuk ihracatçısı olan Brezilya ile kıyaslandığında Çin’in dondurulmuş tam tavuk göğüs eti ihracat fiyatı yaklaşık %15 daha düşüktür; bu da önemli bir fiyat rekabet avantajı göstermektedir. Aynı zamanda küresel sağlıklı beslenme trendi çerçevesinde tavuk göğüs etinin yüksek protein ve düşük yağ içeriği, onu hazır yemekler, restoran zincirleri ve diğer alanlarda temel ham madde haline getirmiş; buna paralel olarak piyasa talebi sürekli olarak genişlemektedir.
İhracat piyasası çeşitlendirilmiş bir yapı sunmaktadır: Rusya ve Japonya gibi geleneksel pazarlarda Çin tavuk göğsü kalitesine yönelik istikrarlı talep ve yüksek tanınabilirlik mevcuttur; Kırgızistan ve Malezya gibi yükselen pazarlarda ise ihracattaki büyüme %80'in üzerinde gerçekleşmiş olup bu pazarlar, ihracat artışının yeni itici güçleri haline gelmiştir. Yükselen pazarlara yapılan ihracatın genişlemesi yalnızca ihracat kanallarını zenginleştirmekle kalmamakta, aynı zamanda tek bir piyasadaki dalgalanma riskini azaltarak piyasa yapısının iyileştirilmesine de katkı sağlamaktadır. Kırgızistan örneğini ele alacak olursak, ekonomik kalkınma ve yaşam standartlarının artması, yüksek kaliteli et ürünleri talebinin artmasına neden olmuştur. Çin tavuk göğsü, kalite ve fiyat avantajları ile bu pazara hızlı bir şekilde girmiş ve ihracat hacmi sürekli olarak artmıştır.
(2)İşlenmiş Ürün İhracatında Güncelleme, Teknolojiyle Sürdürülen Değer Artışı
Çin'in tavuk ihracatı, aynı anda hacim artışı ve yapısal yükseltme başarısı elde ederek soğuk/dondurulmuş et ile derin işlenmiş ürünler olmak üzere çift yönlü bir sürükleyici model oluşturmuştur. Kasım 2025'te soğuk/dondurulmuş et ihracatı 78.400 tona ulaşmış ve toplam aylık ihracatın %66,5'ini oluşturarak hâlâ ana ihracat gücü konumunu korumuştur; işlenmiş tavuk (hazırlanmış ürünler, konserve gıdalar vb.) ihracatı ise 39.500 ton seviyesine gelmiş ve yıllık bazda %42’lik bir artış göstererek güçlü bir büyüme ivmesi sergilemiş; bu durum, ihracat yapısının iyileştirilmesinin önemli bir göstergesi haline gelmiştir.
Teknolojik yenilik ve kalite kontrolünün geliştirilmesi, ihracat ürünlerinin katma değerini artırmanın temel unsurlarıdır. Şandong, Jiangsu ve diğer bölgelerdeki öncü işleme işletmeleri, uluslararası düzeyde gelişmiş üretim ekipmanlarını ve yönetim deneyimlerini aktif olarak benimsemiş; genellikle ISO gibi uluslararası yetkili sertifikasyonları kazanmıştır. HACCP (Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları) ve tam zincir kalite ve güvenlik kontrol sistemi oluşturmuştur. Aynı zamanda işletmeler, farklı pazar taleplerine yönelik düşük tuzlu ve yüksek proteinli derin işlenmiş tavuk göğüs ürünleri geliştirmek amacıyla Ar-Ge yatırımlarını artırmıştır; bu ürünler sayesinde AB ve Orta Doğu gibi üst düzey pazarlara başarıyla girmiştir.
Veriler, derin işlenmiş ürünlerin ton başına katma değerinin ham ete kıyasla yaklaşık %30 daha yüksek olduğunu göstermektedir; bu da ihracatın ekonomik faydalarını önemli ölçüde artırmaktadır.
Shandong fabrikaları öncü örnek olarak alınarak, segmentasyon, marinasyon, tumbler işlemi, kızartma ve kavurma gibi ileri teknoloji süreçler aracılığıyla beyaz tüylü broylerlerin derin işlenmesini sağlayan modern işleme zincirleri kurulmuştur; ürünler, çeşitli karakteristik pişirilmiş tavuk ürünleriyle kapsamlı bir yelpaze sunmaktadır. BRC, IFS ve HACCP gibi küresel nitelik ve sertifikalara sahip olan bu ürünler, Japonya, AB, Orta Asya, Doğu Asya, Güneydoğu Asya, Afrika ve Rusya olmak üzere 36 ülkeye ve bölgeye ihracat edilmektedir. Derin işlenmiş ürünlerin üst düzey konumlandırılması, uluslararası pazarlarda farklılaştırılmış bir rekabet avantajı oluşturmasını sağlamıştır; bu ürünlerin prim kapasitesi, sıradan ham et ürünlerine kıyasla önemli ölçüde daha yüksektir.
III. Fiyat Dalgalanmaları: İhracatla Tetiklenen Göğüs Etinin Değerinin Yeniden Değerlendirilmesi
(1) Aralık Ayında Şiddetli Fiyat Patlaması: Yılın En Büyük Aylık Artışı Kaydedildi
Aralık 2025'te tavuk göğüs eti piyasa fiyatı önemli ölçüde yükseldi. İhracat siparişlerindeki patlama ve işleyen işletmelerin stok yenileme ihtiyaçlarının birleşik etkisiyle tavuk göğüs eti fiyatı tek bir ayda ton başına 2.000 yuan’ı aşan bir artış gösterdi; bu da yılın en büyük aylık fiyat artışı rekorunu kırdı ve yılın en düşük seviyesinden hızlı bir toparlanma sağlandı.
Belirli fiyat performansı: dondurulmuş tam tavuk göğüs eti fiyatı yükseldi ve tavuk göğüs eti fiyatlarındaki hızlı artış, kanat ve ayak gibi ilgili kategorilerin fiyatlarında eşzamanlı dalgalanmalara neden olan bir yayılma etkisi yarattı; bu kategorilerdeki fiyat artışı oranı %10-%15 aralığında gerçekleşti.
Bu fiyat dalgalanması, tavuk endüstri zincirinin farklı halkalarında farklı etkilere neden olmuştur. Üst akım ıslah işletmeleri fiyat artışıyla önemli ölçüde kâr marjı kazanmış ve bu durum, piyasa primini elde etmek için üretim ölçeğinin genişlemesini ve civciv stoklarının artmasını teşvik etmiştir. Alt akım catering ve gıda işleme işletmeleri ise maliyet baskısıyla karşı karşıyadır. Bazı catering işletmeleri menü fiyatlarını ayarlayarak maliyetleri yansıtmış, gıda işleme işletmeleri ise üretim süreçlerini optimize ederek ve ham madde oranlarını ayarlayarak maliyet etkisini hafifletmiş ve üretim ile işletme istikrarını korumuştur.
(2) Arz-Talep Dengesizliği Kısa Vadeli Piyasa Koşullarını Kışkırtıyor, Kapasite Açığının Ortaya Çıkması Dalgalanmaları Dengeleyebilir
Şu anki işleyen işletmelerin stoku yalnızca 15 gündür (normal seviye 30 gündür); ancak beyaz tüylü broylerlerin üretim kapasitesi tarihsel olarak en yüksek seviyededir ve Aralık ayında kesim hacmi bir önceki aya göre %8 artmıştır. 2026 yılının ilk çeyreğinde tavuk göğüs eti arzının giderek gevşeyeceği öngörülüyor. Sektör analistleri, bu fiyat artış dalgasının dönemsel arz-talep dengesizliğinden kaynaklandığını düşünmekte olup, uzun vadede ihracat kanallarının istikrar kazanmasıyla birlikte fiyatların makul bir seviyeye geri döneceğini belirtmektedir.
Kısa vadeli olarak, işleyen işletmelerin düşük stok seviyesi (normal seviyeye kıyasla %50 azalmış) ile ihracat siparişlerinin yoğun şekilde verilmesi, piyasadaki arz-talep açığını genişletmiş ve fiyat artışlarını yönlendiren temel faktör haline gelmiştir. Beyaz tüylü broyler üretim kapasitesi tarihsel olarak en yüksek düzeyde olsa da, kısa vadeli kesim kapasitesinin serbest bırakılma ritmi, talepteki büyüme oranını geride bırakmakta ve bu durum arz-talep dengesizliğini daha da ağırlaştırmaktadır. Uzun vadeli olarak, beyaz tüylü broyler üretim kapasitesi 2026 yılının birinci çeyreğinde kademeli olarak serbest bırakılacak; daha önce gerçekleştirilen üreme ölçeğindeki genişleme, gerçek arz hacmine dönüştürülecek; ayrıca kesim işletmeleri, kesim verimliliğini artırarak piyasa arzını da artıracaktır. Tavuk göğüs eti piyasasındaki arz-talep ilişkisinin kademeli olarak dengelenmesi beklenmekte olup, fiyatların makul bir aralığa geri dönmesi öngörülmektedir.
Sektör genel olarak bu fiyat dalgalanmasının, aşamalı arz-talep dengesizliğinden kaynaklanan kısa vadeli bir piyasa koşulu olduğunu düşünmektedir. Uzun vadede ise Çin’in tavuk ihracat kanallarının sürekli istikrarı ve yerel endüstriyel sistemin sürekli gelişmesiyle birlikte tavuk piyasası kademeli olarak olgunlaşma dönemine girecek, fiyat dalgalanmalarının aralığı yumuşamaya başlayacak ve sektörün gelişme direnci önemli ölçüde artacaktır. Şu anda büyük ölçekli işleyici işletmeler, fiyat dalgalanma risklerini azaltmak amacıyla uzun vadeli sipariş temelli yetiştiricilik iş birliği modelleri kurarak ham madde tedarikini sabitlemeye başlamıştır; aynı zamanda işletmeler ürün yeniliği ve dağıtım kanallarının genişletilmesi yoluyla yerel pazar paylarını artırarak piyasaya yönelmekte ve böylece risk karşı koyma kapasitelerini daha da geliştirmektedir.
IV. Gelecek Öngörüsü: Küresel Tedarik Zincirlerinin Yeniden Yapılandırılması Sürecinde Çin’in Fırsatları
(1)Üretim Kapasitesi Avantajları, 2026'da 1 Milyon Tondan Fazla Hedefe yönelik İhracata Sağlam Bir Temel Oluşturuyor
Lider işletmelerin genişleme projelerinin ardışık olarak devreye girmesi, Çin'in beyaz tüylü broiler endüstrisinin üretim kapasitesi avantajını daha da pekiştirecek ve ihracattaki büyüme için güçlü bir destek sağlayacaktır. Bu projeler yalnızca üretim kapasitesi ölçeğini artırmakla kalmıyor, aynı zamanda teknolojik yenilik, kalite yönetimi, yeşil üretim ve diğer yönlerde örnek teşkil ederek liderlik rolü oynayarak tüm sektörün yüksek kaliteli kalkınma doğrultusunda dönüşümünü teşvik ediyor.
Çin'in beyaz tüylü broyler ihracatının 2026 yılında 1,2 milyon tondan fazla olması ve böylece aşamalı bir sıçrama gerçekleştirilmesi bekleniyor. Bu hedefin gerçekleşmesi, optimize edilmiş üreme teknolojisi, geliştirilmiş işleme teknolojisi ve derinleştirilmiş pazar gelişimi gibi unsurların sinerjik desteği sayesinde mümkün olmaktadır: Üreme açısından, verimli üreme modellerinin ve ileri düzey ekipmanların uygulanması, broylerlerin büyüme verimliliğini ve ürün kalitesini artırmıştır; İşleme açısından, uluslararası düzeyde gelişmiş üretim hatlarının devreye alınması, ürün ek değerinin artırılmasını sağlamıştır; Pazar açısından ise yeni pazarlara yapılan girişimler ve 'Kuşak ve Yol' ticaret iş birliğinin derinleşmesi, ihracat potansiyelini genişletmiştir.
Kırgızistan ve Kamboçya gibi "Kuşak ve Yol" ülkelerine yapılan ihracatın oranı, ihracat büyümesinin temel motoru haline gelerek %25’e yükseleceği öngörülüyor. "Kuşak ve Yol" Girişimi’nin derinlemesine ilerlemesi, Çin’in tavuk ihracatı için uygun koşullar yaratmıştır: Rotadaki ülkelerin coğrafi yakınlığı lojistik verimliliğini artırır ve taşıma maliyetlerini düşürür; ticareti kolaylaştıran politikalar pazar erişim engellerini azaltır; kültürel alışverişlerin derinleşmesi ürün kabulünü artırır. Bu olumlu faktörlerin bir araya gelmesi, Çin tavuk ürünlerinin rotadaki ülkelerdeki pazar payının sürekli olarak genişlemesini sağlamaktadır.
Genel Gümrük İdaresi'nden alınan verilere göre, Çin'de Ocak-Kasım 2025 döneminde 127 yeni tavuk ihracatı için kayıtlı işletme eklenmiştir; bu durum, ihracat endüstriyel zincirinin sürekli genişlemesini yansıtmaktadır. Yeni olarak eklenen işletmeler, ürün yenilikçiliği kapasiteleri ve segmentli pazar geliştirme avantajlarıyla ihracat ürün sistemini zenginleştirmiş ve farklı pazarların farklılaşmış ihtiyaçlarını karşılamıştır; sanayi kümelerinin oluşumu, kaynakların birleşmesi yoluyla üretim verimliliğini artırmış ve toplam maliyetleri düşürmüştür; bunun sonucunda Çin tavuk ürünlerinin uluslararası rekabet gücü daha da güçlenmiştir.
(2)Riskler ve Fırsatların Birlikte Varlığı, Kalite Kontrolü’nün Aşılmasının Anahtarıdır
Şu anda Çin'in tavuk ihracatı, iki katmanlı bir zorlukla karşı karşıyadır: Birincisi, yurt dışı teknik engellerin sıkılaşması. AB'nin yeni veteriner ilaç kalıntısı standartları gibi düzenlemeler, tavuk ürünleriyle ilgili kalite ve güvenlik gereksinimlerini daha yüksek seviyelere çıkarmış ve pazar erişim eşiğini yükseltmiştir; ikincisi, ham madde fiyatlarındaki dalgalanmalar. Mısır ve soya unu gibi yem hammaddelerinin fiyatlarındaki artış, doğrudan yetiştiricilik maliyetlerini artırarak işletmelerin kâr marjlarını daraltmaktadır.
Yukarıdaki zorluklarla başa çıkmak için işletmeler, kalite kontrol sistemlerinin kurulmasını güçlendirmelidir: Bunun için bir yandan, tüm üretim sürecinin standartlaştırılmış kontrolünü sağlamak amacıyla ISO 22000 gıda güvenliği yönetim sistemi sertifikasyonunu teşvik etmeli; diğer yandan, "yetiştiricilik-İŞLEME-satış" aşamalarını kapsayan tam zincir izlenebilirlik sistemini oluşturmak amacıyla blokzincir tabanlı izlenebilirlik sistemleri kurmalıdır; bu da ürünün güvenilirliğini ve pazardaki tanınabilirliğini artıracaktır.
Sektör kurumları, Çin'in Japonya ve Güney Kore'nin yüksek uç pazarlarına başarılı bir şekilde girmesi durumunda, Çin'in tavuk göğsü ihracat hacminin 2025 yılına kıyasla 2028 yılına kadar iki katına çıkmasının beklendiğini ve Çin tavuk sektörünün "büyük üretim ülkesi"nden "ticaret gücü"ne dönüşmesini destekleyeceğini öngörmektedir. Japonya ve Güney Kore pazarlarının gıda kalitesi ve güvenlik standartlarına yönelik katı требования bulunmaktadır. Bu pazarlara girmek, Çin tavuk ürünlerinin uluslararası itibarını ve temel rekabet gücünü önemli ölçüde artıracaktır. Bu durum, işletmelerin kalite kontrolünü sürekli olarak güçlendirmesini, marka inşasını teşvik etmesini, ürün katma değerini artırmasını ve yüksek uç pazar ihtiyaçlarına doğrudan hitap etmesini gerektirmektedir.
Çin'in 2025 yılında tavuk ticaretindeki dönüşümü sadece ithalat ve ihracat verilerindeki yapısal bir değişimi değil, aynı zamanda beyaz tüylü broiler sektörünün "pazar izleyicisi" konumundan "kural katılımcısı" konumuna geçişinin de bir dönüm noktası olayıdır. Küresel protein talebindeki sürekli artışın arka planında Çin tavuk endüstrisi, büyük ölçekli üretim, maliyet kontrolü ve pazar geliştirme olmak üzere üç ana avantaja dayanarak yeni bir ihraç odaklı gelişim modeli inşa etmektedir. Gelecekte teknolojik yeniliklerin derinleşmesi ve pazar yapılanmasının optimizasyonu ile birlikte Çin tavuk endüstrisinin küresel tedarik zincirinde daha önemli bir rol oynaması beklenmekte ve "büyük üretim ülkesi"nden "ticaret gücü"ne doğru yüksek kaliteli bir sıçrama gerçekleştirmesi hedeflenmektedir.
EN
